ستاد عتبات عالیات؛ الگوی موفق مشارکت مردمی

محمد جلال‌مآب، رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات، در دیدار با معاون اجرایی رئیس‌جمهور، با اشاره به ارتباط عمیق مردم ایران با حرم‌های اهل‌بیت (ع)، اظهار داشت: یکی از مصادیق تلاش چندصدساله مردم ایران در راه اهل‌بیت (ع)، مشارکت آنان در ساخت، توسعه و بازسازی حرم‌های مطهر است.

وی افزود: این مشارکت تاریخی در دوره‌های مختلف، از آل بویه تا دوره صفویه و دیگر سلسله‌های تاریخی آغاز شد و در دوره‌های مختلف به اوج رسید، به‌گونه‌ای که در طول تاریخ، بسیاری از حکام و پادشاهان نیز در ساخت و توسعه اماکن مقدس نقش داشتند.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز این مسیر ادامه پیدا کرد و در دوران معاصر، مردم کشور، استادکاران، معماران و هنرمندان ایرانی نقش مهمی در بازسازی و توسعه حرم‌های مطهر ایفا کردند.

جلال‌مآب با بیان اینکه ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات یک تشکل مردم‌نهاد است، گفت: این ستاد به عنوان یک سازمان مردم در وزارت کشور به ثبت رسیده و هیأت امنای آن ترکیبی از مسئولان و شخصیت‌های مختلف است و با هماهنگی و نظارت دستگاه‌های ذی‌ربط اداره می‌شود، اما ریشه و اصالت آن، مردمی است.

وی تصریح کرد: در طول ۲۲ سال گذشته، دو مسئولیت اصلی بر عهده ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات گذاشته شده است، نخستین مسئولیت، بازسازی و توسعه عتبات عالیات بود که با مشارکت تولیت‌های حرم‌ها و دولت‌های عراق و بر اساس قرارداد‌هایی که منعقد می‌شود، انجام می‌گیرد.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات افزود: مسئولیت دوم که به ستاد واگذار شد، گمیته اسکان، تغذیه و مشارکت‌های مردمی ستاد اربعین بود، از زمانی که توسعه مراسم اربعین آغاز شد، مسئولیت سازماندهی و پشتیبانی از مواکب و بخشی از امور این مراسم به ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات واگذار شد.

جلال‌مآب با اشاره به مسئولیت دیگری که سردار حاج قاسم سلیمانی به این مجموعه واگذار کرد، گفت: سردار سلیمانی پیش از شهادت، در سال ۱۳۹۷، با توجه به ظرفیت بزرگ این تشکل مردمی، مسئولیت دیگری را نیز به ستاد واگذار کردند تا هرجا حادثه یا بحرانی رخ داد، ستاد بتواند ظرفیت‌های مردمی و مواکب را برای کمک و خدمت‌رسانی سازماندهی کند.

وی افزود: این فعالیت از سیل خوزستان آغاز شد و در حوادث مختلف ادامه پیدا کرد و امروز نیز در شرایط جنگ، نقش جدی در سازماندهی ظرفیت‌های مردمی و مواکب بر عهده داریم.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات ادامه داد: موکب داران از ۹ اسفند میدان را رها نکرده‌اند و علاوه بر فعالیت‌های فرهنگی و پذیرایی، امروز نیز در حال سازماندهی و انجام مسئولیت‌های مختلف هستند.

جلال‌مآب با اشاره به عملکرد ۲۲ ساله ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات، گفت: این ستاد در طول ۲۲ سال گذشته بیش از ۱۹۰ پروژه کوچک، متوسط و بزرگ را اجرا کرده است.

وی افزود: یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌هایی که به بهره‌برداری رسید، صحن حضرت فاطمه زهرا (س) در نجف اشرف بود که گزارش کامل آن ارائه شده است.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات ادامه داد: پس از آن، بزرگ‌ترین پروژه در دست اجرا، صحن حضرت زینب (س) در کربلاست که حدود ۱۴۰ هزار مترمربع وسعت دارد و در حدفاصل مقام حضرت زینب (س) و خیمه‌گاه در حال ساخت است.

وی با بیان اینکه دولت عراق طرح توسعه ۴۰ هکتاری کربلا را با همکاری تولیت حرم طراحی کرده است، گفت: در این طرح، مسابقه‌ای بین المللی برگزار و طرح ایران برای توسعه حرم برنده شد، اکنون از این ۴۰ هکتار، پنج هکتار به صحن حضرت زینب (س) اختصاص پیدا کرده و عملیات اجرایی آن در حال انجام است.

جلال‌مآب تصریح کرد: ما خودمان را متعهد کرده‌ایم که تا زمان ولادت حضرت زینب (س)، در اواخر مهرماه، بخش زیارتی صحن حضرت زینب (س) را به اتمام برسانیم و با وجود همه مشکلات، این اراده را دنبال می‌کنیم.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات با اشاره به ظرفیت مواکب اربعین، گفت: در برگزاری مراسم اربعین حدود سه هزار و ۵۰۰ موکب رسمی داریم، مواکبی که برای فعالیت از ستاد شناسه دریافت کرده و برای خروج از مرز نیز پروانه و مجوز معتبر دارند و مراحل قانونی عبور از مرز را با همکاری گمرک و سایر دستگاه‌های رسمی کشور طی می‌کنند.

جلال‌مآب افزود: از این تعداد بیش از دو هزار موکب در مسیر‌های داخل عراق مستقر می‌شوند و در مرز‌ها و مسیر‌های مختلف به زائران خدمت‌رسانی می‌کنند.

وی ادامه داد: علاوه بر این مواکب رسمی، حدود ۳ تا ۴ هزار موکب غیررسمی نیز فعالیت دارند که در چارچوب مقیاس‌ها و ضوابط صدور پروانه موکب قرار نمی‌گیرند، اما خدمات متعددی از جمله پخت و توزیع غذا، توزیع آب و... ارائه می‌دهند.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات با اشاره به ظرفیت مردمی اربعین، گفت: یکی از دغدغه‌های همیشگی دولت‌ها این بوده است که چگونه می‌توان دولت بزرگ و پرهزینه را به سمت دولت کم‌هزینه سوق داد. این موضوع در طول تاریخ همواره مورد بحث دولت‌ها بوده است.

جلال‌مآب با اشاره به فعالیت ۲۰۰ هزار خادم، افزود: این تعداد خادم، کرکره مغازه خود را پایین کشیده یا از محل کار خود مرخصی می‌گیرند و بدون هیچ چشم‌داشتی برای ۱۰ روز الی یک ماه، با هدف خدمت‌رسانی به زائران امام حسین (ع) حضور پیدا می‌کنند.

وی با بیان اینکه بیش از ۸ هزار کامیون، تجهیزات و امکانات این مواکب را به داخل عراق منتقل می‌کنند، گفت: انتقال امکانات به مرز‌ها با وسایل مختلف از جمله خودرو‌های سواری، وانت و کامیون انجام می‌شود و آمار دقیق همه این وسایل در اختیار نیست.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات افزود: یک نکته مهم این است که بسیاری از این کامیون‌ها نیز بدون دریافت هزینه حمل‌ونقل، برای خدمت به زائران فعالیت می‌کنند.

جلال‌مآب با اشاره به ساختار ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات گفت: ستاد در ۳۲ استان و بیش از ۲۰۰ شهرستان دارای دفتر است و در تعدادی از روستا‌ها نیز رابطان ستاد فعالیت می‌کنند.

وی ادامه داد: حدود ۱۹ هزار نفر، خارج از موضوع اربعین، و به صورت تبرعی در اداره ستاد عتبات عالیات را همکاری داشته و در فعالیت‌های مختلف این مجموعه نقش دارند.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات تصریح کرد: ما در ستاد حدود ۵۰۰ نفر نیروی حقوق‌بگیر داریم که حقوق‌های پایینی دریافت می‌کنند و حتی این موضوع همواره مورد اعتراض بوده است، اما بقیه افرادی که در این مجموعه فعالیت می‌کنند، داوطلبانه و افتخاری به ستاد کمک می‌کنند.

جلال‌مآب این ساختار را الگویی از تشکل مردمی منسجم دانست و گفت: جالب است که اگر روزی بخواهیم بخشی از این مجموعه را تعطیل کنیم، چه نیرو‌های افتخاری و چه نیرو‌های حقوق‌بگیر حاضر نیستند این عرصه خدمت‌رسانی را رها کنند.

وی با اشاره به گستردگی فعالیت خادمان اربعین، گفت: لازم است همه در جریان باشند که امروز خادمان زائران اباعبدالله الحسین (ع) در چه مقیاسی خدمت می‌کنند تا بتوانند اربعین خوبی را برای زائران محترم رقم بزنند.

رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات با اشاره به این مهم که دولت با همه مشکلات و گرفتاری‌ها مسئولیت سنگینی بر عهده دارد، یادآورشد: امروز نیز با توجه به شرایط جنگ و خسارت‌های گسترده، اداره امور کشور قطعاً دشواری‌های مضاعفی دارد.

جلال‌مآب تأکید کرد: یک پیوند و ظرفیت ارزشمند میان مردم و عتبات عالیات وجود دارد، پیوندی که می‌تواند در بسیاری از مسائل و مشکلات کشور راهگشا باشد.

وی خاطرنشان کرد: مردم در سایه محبت اهل‌بیت (ع) و با اتکا به ظرفیت‌های مردمی، در بسیاری از عرصه‌ها پای کار آمده‌اند و امیدواریم با نگاه و حمایت دولت، این ظرفیت بزرگ مردمی بیش از پیش در مسیر خدمت به مردم و کشور مورد استفاده قرار گیرد.